Çorapta Pamuk, Likra ve Elastan Oranı: %80 / %15 / %5 Ne Demek?

Günlük kullanılan bir çorapta pamuk oranının %70 ile %80 arasında olması, geri kalanın likra ve elastan gibi esnek liflerden gelmesi en dengeli sonucu verir. Etikette gördüğünüz “%80 Cotton %15 Lycra %5 Elastan” ifadesi de bunu anlatır: çorabın beşte dördü pamuk, beşte biri onu ayakta tutan esnek iplik. Pamuk dokunuşu ve nem emmeyi üstlenir, likra ile elastan çorabın esneyip geri toplanmasını sağlar.

Aşağıda her lifin görevini, %100 pamuk çorabın neden pratik olmadığını ve etiketin nasıl okunacağını kendi ürün etiketlerimiz üzerinden anlatıyoruz. Toptan alım yapan biri için bu, rafın önünde “bu çorap pamuklu mu?” diye soran müşteriye net cevap verebilmek demek.

Pamuk, likra ve elastan nedir?

Pamuk bitkisel bir lif. Teni rahatsız etmez, nemi emer, sık yıkamaya dayanır. Çorabın ayağa değen yüzünün büyük kısmı pamuktan gelir. Zayıf yanı esneklik: pamuk iplik gerildiğinde eski hâline kendiliğinden dönmez.

Elastan (İngilizce elastane, ABD’de spandex) boyunun birkaç katına kadar uzayıp bırakıldığında eski boyuna dönebilen sentetik bir lif. Çorapta küçük bir payla kullanılır ama etkisi büyüktür. Konçun bilekte durması, tabanın ayağa oturması büyük ölçüde elastandan gelir.

Likra aslında bir elastan markası (LYCRA). Marka adı Türkçede genelleşti ve sektörde “likra” çoğu zaman çoraba esneklik ve dayanım veren sentetik iplik için kullanılıyor. Etikette likra ile elastan ayrı satırlarda yazıyorsa, bu genellikle çorapta iki farklı esnek ipliğin kullanıldığını gösterir.

Poliamid, yani naylon, sürtünmeye dayanıklı sentetik bir iplik. Bazı etiketlerde likranın yerinde görürsünüz. Topuk ve burun gibi çok sürtünen bölgelerde çorabın ömrünü uzatmak için kullanılır.

Neden %100 pamuk çorap pratik değil?

Kâğıt üzerinde “%100 pamuk” en iyi seçenek gibi görünür. Tamamen pamuktan örülmüş bir çorap ise birkaç giyimden sonra şu sorunları çıkarır:

• Konç aşağı kayar. Bilekte tutacak esnek iplik olmadığı için çorap gün içinde ayakkabının içine doğru iner.
• Bollaşır, torbalanır. Pamuk giyildikçe gerilir ama geri toplanmaz. Topuk ve burun şişkinleşir, çorap ayakkabının içinde kırışır.
• Ayağa oturmaz. Esnemeyen bir çorap aynı bedendeki farklı ayak ölçülerine uyum sağlayamaz. 36-39 gibi bir beden aralığını tek ürünle karşılamak esneklik ister.
• Yıkamada kalıbını kaybeder. Pamuk yıkamada çekebilir. Esnek lif olmayınca çorap eski formuna dönmekte zorlanır.

Bu yüzden sektörde “pamuklu çorap” denince kastedilen, pamuğun ana lif, esnek liflerin yardımcı lif olduğu bir karışımdır. Raftaki müşteri “pamuklu” dediğinde de aslında bunu ister: pamuk hissi veren ama yerinde duran bir çorap.

%80 / %15 / %5 karışımı ne sağlar?

Soket modellerimizin çoğunun etiketinde “%80 Cotton %15 Lycra %5 Elastan” yazar. Türkçesi %80 pamuk, %15 likra, %5 elastan. Her parçanın ayrı bir görevi var:

Bu oranın amacı, pamuğun dokunuşunu korurken çorabın bilekte durmasını ve yıkamadan sonra kalıbına dönmesini sağlamak. Butikte “pamuklu mu?” diye soran müşteriye “%80 pamuk” demek çoğu zaman yeterli bir cevaptır. Bu karışımı en çok soket çoraplarımızda görürsünüz.

%70 pamuk ile %80 pamuk arasındaki fark

Sitemizde iki ana pamuklu karışım var. Soketlerin büyük kısmı %80 pamuklu. Tenis ve kolej çoraplarının çoğunda ise etiket “%70 Cotton %15 Lycra %15 Elastan” diyor. Aradaki on puanlık fark elastana gidiyor: %5 yerine %15.

Pratikteki karşılığı şöyle:

• %80 pamuk: daha yumuşak, daha pamuklu bir el hissi. Günlük giyimde ve ofiste, düz renkli ya da desenli soketlerde iyi çalışır.
• %70 pamuk: daha çok esneyip toplanan, ayağı daha sıkı saran bir yapı. Konçu uzun olan tenis ve kolej çoraplarında bilekte durmayı kolaylaştırır, spor ayakkabıyla hareketli kullanımda kalıbını korur.

“Hangisi daha iyi?” yerine “hangi model için?” diye sormak daha doğru. Konç uzadıkça çorabı yukarıda tutmak için gereken esneklik artar. Beyaz bir tenis çorabında gün sonunda bileğe yığılma görmek istemiyorsanız, esnek lif payı yüksek karışım işinizi kolaylaştırır.

Toptan alımda iki karışımı birlikte almak da mantıklı: günlük satış için %80 pamuklu soketler, spor ve okul dönemi için %70 pamuklu tenis ve kolej çorapları.

Penye ve karde pamuk farkı

Etiketteki “Cotton” kelimesi, pamuğun ipliğe hangi yolla dönüştüğünü söylemez. Burada iki terim sık geçer:

• Karde pamuk: lifler taraklanıp (karde edilip) temizlenir ve ipliğe çevrilir. Kısa lifler iplikte kalır. Daha ekonomik bir yoldur, iplik biraz daha tüylü olabilir.
• Penye pamuk: taraklamadan sonra ek bir tarama (penyeleme) yapılır, kısa lifler ayıklanır. Kalan uzun lifler daha düzenli dizilir. İplik daha düzgün olur, tüylenme ve boncuklanma eğilimi genelde daha azdır. Maliyeti de daha yüksektir.

“Penye çorap nedir?” sorusunun kısa cevabı: taranmış, yani penye pamuk iplikle örülmüş çorap. Günlük dilde tişört kumaşına da penye dendiği için kelime bazen genel olarak “pamuklu” anlamında kullanılıyor. Bir tedarikçi “penye” diyorsa, ipliğin gerçekten penye mi olduğunu yoksa kelimenin pamuklu anlamında mı kullanıldığını sorun.

Bu bilgi etikette çoğu zaman yer almaz, alıcı üreticiye sorarak öğrenir. Bizden alım yapacaksanız iplik konusunu teklif aşamasında konuşabiliriz.

Organik pamuk çorap ne demek?

Organik pamuk, sentetik tarım ilacı, kimyasal gübre ve genetiği değiştirilmiş tohum kullanılmadan, belirli kurallara göre yetiştirilen pamuktur. Elde dokunuşu sıradan pamuğa çok benzer. Fark tarlada ve tedarik zincirinin kayıt altında tutulmasında başlar.

Asıl mesele şu: “organik” iddiası bir belgeyle desteklenmelidir. Organik tekstilde en bilinen standartlardan biri GOTS’tur. Bu tür standartlarda ipliğin yanında üretimi yapan işletmelerin de denetlenmesi beklenir. Ürün adında ya da etikette “organik” yazması tek başına kanıt sayılmaz. Toptan alımda organik çorap isteyecekseniz ürüne ait belgeyi ve geçerlilik tarihini isteyin.

Organik pamuk talebiniz varsa teklif formunda belirtin, neler yapılabileceğini birlikte netleştirelim. Sahip olduğumuz belgeler için Hakkımızda sayfasına bakabilirsiniz.

Çorap etiketi nasıl okunur?

Çorap etiketleri çoğu zaman İngilizce ya da karışık dilde yazılır. Sık karşılaşacağınız kelimeler ve Türkçeleri:

Okurken dört şeye bakın:

1. Oranların toplamı %100 olmalı. “%80 Cotton %15 Lycra %5 Elastan” tam 100 eder.
2. İlk sıradaki lif ana liftir. Oranlar genelde büyükten küçüğe yazılır, ilk sıradaki lif çorabın karakterini belirler.
3. “Pamuklu” ile “%100 pamuk” aynı şey değildir. Pamuklu, pamuk ağırlıklı demektir.
4. Karışımın yanındaki bilgileri de okuyun. Burun dikişsiz yapı, topuk ve burun takviyesi gibi ayrıntılar çoğu zaman bileşimin hemen altında yazar.

Bir örnek daha: bambu klasik modellerimizin bir kısmının etiketinde “%80 Bamboo %15 Naylon %5 Elastan” yazar. Burada pamuğun yerini bambu, likranın yerini naylon almış. Okuma mantığı aynı: ana lif bambu, geri kalanı esneklik ve dayanım için. Bu modelleri klasik çoraplar arasında bulabilirsiniz.

Aksu’da hangi karışımlar var?

Aksu Çorap ürün etiketlerinde en sık karşılaşacağınız karışımlar şunlar:

• %80 pamuk, %15 likra, %5 elastan: soket modellerinin büyük kısmı
• %70 pamuk, %15 likra, %15 elastan: tenis ve kolej modellerinin çoğu
• %80 pamuk, %17 likra, %3 elastan: bazı tenis ve patik modelleri
• %80 bambu, %15 likra ya da naylon, %5 elastan: bambu modeller

Her ürünün bileşimi kendi sayfasında yazıyor. Toptan alım için stok kodlu katalogdan modelleri seçip kodları toptan teklif formuna yazmanız yeterli. Karışımla ilgili sorularınızı, adet ve teslim süresini teklifte netleştiriyoruz.

Sık sorulan sorular